تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس

تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس
ابراء در زمره ایقاعات است نه عقود, اختیار قانونی, تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس

رفتن به سایت اصلی

تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس
مشخصات فایل
عنوان: تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس
قالب بندی: ورد
تعداد صفحات: 32
قسمتی از متون
ابراء در حقوق ایران و انگلیس
چكیده
اصطلاح فقهی و حقوقی ابراء، به مفهوم گذشت اختیاری داین از دین خود، و نیز بررسی ماهیت و اوصاف آن، از دیر باز مورد توجه فقیهان اسلامی بوده و حقوق‏دانان هم بر ابعاد بحث، غنا و تنوع آن افزوده‏اند.
مقاله حاضر نیز این مهم را بررسی و با مراجعه به متون فقهی معتبر عامه و خاصه و نقل و نقد آراء و نظرات حقوق‏دانان ، به ویژه از طریق مطالعه تطبیقی در حقوق سایر كشورها، به صورت مستدل، پیرامون شرایط، طرق اثبات و آثار این عمل حقوقی به بحث پرداخته است.
مقدمه: طرح موضوع و تقسیم مطالب
ابراءِ كه مصدر و از باب اِفعال است، در لغت عرب، از ریشه بُروء، بَراء و برائت گرفته شده و به معنی خلاص كردن و رهانیدن از عیب و دین به كار رفته است.(1)در اصطلاح حقوقی، مطابق با ماده 289 ق. م: «ابراء عبارت از این است كه داین از حق خود، به اختیار، صرف نظر نماید».
بر این تعریف – كه به احتمال زیاد از قانون مدنی فرانسه اقتباس شده(2) ـ ایراداتی چند وارد شده است؛ از جمله اینكه، در آن، به اثر ابراء،یعنی «سقوط دین به اراده طلبكار،» قطع نظر از سبب آن، توجه شده است. بنا بر این، جای آن است كه گفته شود: ابراء ممكن است به شكل ایقاع باشد یا عقد؛ معوّض باشد یا رایگان و ضمن عقد صلح، وصیت و تبدیل تعهد واقع شود یا به طور مستقل؛ در حالی كه، اگر تعریف، به ماهیت و اوصاف عمل حقوقی می‏پرداخت و به اثر ابراء قناعت نمی‏كرد، چنین اختلافی واقع نمی‏شد.وانگهی، آوردن واژه «اختیار» در تعریف ابراء، این احتمال را به وجود می‏آورد كه وجود رضا، در زمان انشاءِ ابراءِ، از اركان وقوع ابراء است و پیروی از این نظر، نظم در اجرای قواعد را بر هم می‏زند.(3)
ایراد نخست وارد نیست؛ چون، از سیاق عبارتی كه در ماده 289 ق. م به كار رفته است، می‏توان استفاده كرد كه ابراء از دیدگاه قانونگذار مدنی، عمل حقوقی یك طرفه است و مطابق با آن، این داین است كه با اراده خود ابراء را محقق می‏سازد و این خود می‏تواند بر تبرعی بودن آن نیز دلالت داشته باشد؛ زیرا، اگر ابراء در مقابل دریافت عوض انجام گیرد، سقوط دین با اراده دو نفر (داین و مدیون) صورت می‏گیرد، نه اراده داین به تنهایی.مضافاً این كه، از عبارت «صرف نظر نماید» كه در این تعریف به كار رفته است، می‏توان استنباط نمود كه ابراء، اسقاط دین به طور مطلق و بدون انتظار دریافت مالی از مدیون و ایجاد تعهد و التزامی برای اوست؛ هر چند كه، چنین تعهدی، فرعی و به صورت شرط باشد.(4)
ایراد دوم نیز نمی‏تواند مورد تأیید قرار بگیرد؛ زیرا، آوردن شرط «اختیار» در تعریف ابراء، كه خود امری نامعهود از قانونگذار است، بیانگر این معنی است كه، رضای ابراء كننده، در هنگام انشای ابراء، از اركان این عمل حقوقی است و ابراء، بدون اختیار نمی‏تواند مؤثر واقع شود.
قانون مدنی ایران، در بند 3 از ماده 264، ابراء را به عنوان یكی از اسباب سقوط تعهدات ذكر كرده و ضمن مواد 289 تا 291 به بحث درباره آن پرداخته است.
نگارنده در این مقاله، مطالب مربوط به ابراء را در چهار قسمت: ماهیت ابراء، شرایط ابراء، وسایل اثبات ابراء و آثار ابراء، مورد بررسی قرار داده است.
ماهیت ابراء 1. ابراء در زمره ایقاعات است نه عقود
در فقه امامیه، مشهور و در فقه عامه، حنفی‏ها، حنبلی‏ها و شافعی‏ها ابراء را ایقاع می‏دانند. مطابق با این نظر، درستی ابراء، متوقف بر قبول مدیون نبوده بلكه رد او نیز به نفوذ و اعتبار آن لطمه‏ای وارد نمی‏سازد.(5)در مقابل، بعضی از فقیهان امامیه از جمله شیخ طوسی،(6) ابن زهره و ابن ادریس،(7) ابراء را عقد دانسته و قبول مدیون را در تحقق آن ضروری می‏شمارند.
در حالی كه، در فقه عامه، فقیهان مالكی و زیدی به لحاظ غلبه معنی تملیك بر اسقاط در ابراء، قبول مدیون را در تحقق آن، لازم می‏دانند؛(8) در فقه امامیه اساس استدلال بر این است كه ابراء دین در واقع منّتی است بر مدیون كه نمی‏توان وی را بر قبول آن اجبار كرد.(9) در پاسخ از این استدلال چنین گفته شده است كه، اسقاط حق و صرف نظر نمودن از آن كه با اراده صاحب حق و بدون تقاضا و درخواست مدیون صورت می‏گیرد، منّتی بر وی محسوب نمی‏شود تا تحمل آن برای او دشوار باشد.(10)
در حقوق ایران، مستفاد از ماده (289 ق.م)، این است كه قانونگذار در تعیین ماهیت حقوقی ابراء، به مشهور پیوسته و آن را از ایقاعات به حساب آورده‏است؛ نه عقود و قراردادها.
در حقوق انگلیس، قاعده كلی این است كه طرفین قرار داد، همان گونه كه می‏توانند از طریق توافق (agreement)برای خود تعهداتی به وجود آورند، خواهند توانست از طریق توافق، یكدیگر را از تعهداتشان مبرّا (release)سازند.به طور مثال: هر گاه (A) به عنوان خریدار قادر نباشد، بابت كالاهایی كه به او تسلیم شده است، ثمن معامله را به فروشنده (B) بپردازد؛ ممكن است (B) به موجب توافقی كه با (A) منعقد می‏كند، ذمه او را نسبت به تعهدی كه دارد ابراء نماید.(11)
مطابق با ماده 115 قانون تعهدات سویس نیز ابراء، قراردادی است كه برای ابطال یا تقلیل یك طلب واقع می‏شود. (B.remise conventionnelle).(12)
در قانون مدنی فرانسه نیز ابراء، از عقود (convention) شناخته شده است. در قانون مدنی آلمان نیز ابراء، در شمار قراردادها محسوب می‏شود.
در قانونی مدنی سابق مصر نیز ابراء، عبارت بود از توافقی بین داین و مدیون در مورد سقوط بلاعوض دین؛ ولی، در قانون مدنی جدید این كشور، ابراء به صرف اراده داین محقق می‏شود و نه با توافق وی با مدیون.(13)
2. تفاوت ابراء با هبه طلب به مدیون
بنا به عقیده برخی از فقیهان اسلامی، هبه طلب به مدیون، اگر چه به لفظ هبه انجام بگیرد ایقاع و در حكم ابراء محسوب می‏شود(14) گروهی دیگر با وجود این كه هبه طلب را مانند ابراء وسیله‏ای برای سقوط تعهد می‏دانند ؛ ولی، بر خلاف ابراء، برای آن ماهیتی قرار دادی قایل هستند.(15) در حقوق داخلی نیز استادان در این باره اختلاف نظر دارند. بعضی(16) معتقدند كه هبه دین به مدیون همان ابراء است و بر این اساس ماده 806 ق.م را خالی از اشكالی ندانسته و برآنند كه می‏بایست در اصلاحات بعدی حذف گردد؛ در مقابل، عده‏ای(17) آن را عقد به حساب آورده‏اند.
به نظر می‏رسد كه هبه طلب، ماهیتی متفاوت از ابراء دارد؛ زیرا، ابراء همان طور كه برخی از فقیهان نیز گفته‏اند، در واقع اسقاط طلب است؛ در حالی كه هبه طلب، تملیك آن به مدیون می‏باشد. بنابر این، در تحقق آن، قبول مدیون ضروری است.
عدم امكان رجوع واهب از آنچه بخشیده است را نمی‏توان دلیل بر آن دانست كه هبه طلب، ابرایی است كه با لفظ هبه بیان شده است.؛ زیرا، رجوع واهب در موردی است كه مال موهوب باقی باشد و تردیدی نیست كه با هبه طلب و تملیك آن به مدیون، دین از جهت مالكیت مافی الذمه از بین رفته (ماده 300 ق. م) و سقوط دین از ذمه مدیون به منزله تلف مال موهوب خواهد بود. برای این است كه برابر ماده 806 ق. م: «هرگاه داین، طلب خود را به مدیون ببخشد حق رجوع ندارد».
3. در ابراء نمی‏توان شرط خیار كرد
خیار شرط به این معنی است كه ابراء كننده به هنگام انشای ابراء، حق فسخ را برای خود یا شخص ثالث در نظر بگیرد.بیشتر فقیهان امامیه، خیار شرط را در مطلق ایقاعات منتفی می‏دانند.(18) شیخ طوسی(19) بر آن است كه خیار شرط در طلاق جریان ندارد. محقق حلی(20) نیز خیار شرط را در طلاق و ابراء نفی كرده است.
محقق نایینی،(21) بحث درباره خیار شرط را در مورد همه ایقاعات تعمیم داده و معتقد است كه در هر ایقاعی، منشأ با انشای موقع و بدون این كه نیازی به قبول آن باشد موجود می‏شود. بنابر این، هرگاه شرطی بعد از آن بیاید اگر تحقق منشأ، موقوف بر آن نباشد، شرط مزبور به دلیل مجانی و بلاعوض بودن و نیز ناپیوستگی به دو اراده در زمره شروط ابتدایی قرار خواهد گرفت و اگر تحقق منشأ، معلق بر آن باشد چنین تعلیقی باطل است.
قطع نظر از این كه به نظر می‏رسد در كلام محقق نایینی نوعی خلط بین ابراء مشروط و معلق صورت گرفته است؛ استدلال نامبرده مبتنی بر لازم‏الوفاء نبودن شروط ابتدایی و پذیرش نظریه‏ای است كه تعلیق را در مطلق انشائیات موجب بطلان عمل حقوقی می‏داند.
به نظر ما اگر ابراء را پیش از قبول مشروط علیه (مدیون) محقق بدانیم در این صورت شرط بعدی در حقیقت تعهد جداگانه‏ای است كه نمی‏تواند عنوان شرط ضمن ابراء را داشته باشد و اگر ابراء را موكول به قبول مدیون بدانیم اشكال ابراء مشروط نه به جهت تعلیقی بودن آن بلكه به جهت این است كه در این صورت ابراء یك ماهیت عقدی پیدا می‏كند و دیگر ایقاع نیست امری كه با حقیقت ابراء سازگاری ندارد.(22)
در مورد عدم ثبوت خیار شرط در ایقاعات و از جمله ابراء، دلایلی دیگر نیز اقامه شده است كه در اینجا، به دو مورد از آنها، اشاره می‏كنیم:
اول: لزوم در ایقاعات همانند جواز در عقود جایز، یك حكم مشروع؛ ولی، فسخ ایقاع یك امر نامشروع است.در توضیح مطلب فوق گفته شده است كه جریان خیارات در عقود، به دلیل این است كه لزوم در آنها حق است نه حكم و بر این اساس است كه متعاقدین می‏توانند عقد را از طریق اقاله منحل نمایند در حالی كه در ایقاعات اقاله راه ندارد و از این امر كشف می‏شود كه فسخ در ایقاعات نیز نمی‏تواند جریان پیدا كند.(23)
و . . . .

  • پاورپوینت در مورد راهنماي استفاده از آنتي بيوتيک پروفيلاکتيک پيش از اعمال جراحي

    پاورپوینت در مورد راهنماي استفاده از آنتي بيوتيک پروفيلاکتيک پيش از اعمال جراحي از, استفاده, پاورپوینت در مورد راهنماي استفاده از آنتي بيوتيک پروفيلاکتيک پيش از اعمال جراحي, دانلود پاورپوینت در مورد راهنماي استفاده از آنتي بيوتيک پروفيلاکتيک پيش از…

  • مبانی نظری روانشناسی عشق

    مبانی نظری روانشناسی عشق دانلود مبانی نظری روانشناسی عشق, روانشناسی, عشق, مبانی, مبانی نظری روانشناسی عشق, نظری رفتن به سایت اصلی مبانی نظری روانشناسی عشق لینک دانلود و خرید پایین توضیحاتدسته بندی : ووردنوع فایل :  word (..docx) ( قابل ويرايش…

  • تحقیق در مورد جايگاه فيبر و ادوات نوري در شبكه هاي مخابراتي نسل آينده

    تحقیق در مورد جايگاه فيبر و ادوات نوري در شبكه هاي مخابراتي نسل آينده ادوات, تحقیق در مورد جايگاه فيبر و ادوات نوري در شبكه هاي مخابراتي نسل آينده, جايگاه, جايگاه فيبر و ادوات نوري در شبكه هاي مخابراتي نسل…

  • تحقیق در مورد تفكیك قوا 14 ص

    تحقیق در مورد تفكیك قوا 14 ص 14, تحقیق, تحقیق در مورد تفكیك قوا 14 ص, تفكیك, تفكیك قوا 14 ص, دانلود تحقیق در مورد تفكیك قوا 14 ص, ص, قوا, مورد رفتن به سایت اصلی تحقیق در مورد تفكیك…

  • پاورپونیت ریاضی اول دبستان درس پانزدهم

    پاورپونیت ریاضی اول دبستان درس پانزدهم پاورپونیت ریاضی اول دبستان درس پانزدهم رفتن به سایت اصلی پاورپونیت ریاضی اول دبستان درس پانزدهم مشخصات فایل عنوان: پاورپونیت ریاضی اول دبستان درس پانزدهم قالب بندی: پاورپونت تعداد اسلاید: 9 این پاورپوینت آموزشی،…

  • پاورپوئینتنقش مدیریت منابع انسانی اثربخش درگردشگری پایدار

    پاورپوئینتنقش مدیریت منابع انسانی اثربخش درگردشگری پایدار چالش های منابع انسانی توریسم, منابع انسانی در کسب و کار, منابع انسانی در گردشگری, نگهداشت کارکنان

  • پاورپوینت در مورد فصل سوم حل مسئله در هندسه

    پاورپوینت در مورد فصل سوم حل مسئله در هندسه پاورپوینت, پاورپوینت در مورد فصل سوم حل مسله در هندسه, حل, دانلود پاورپوینت در مورد فصل سوم حل مسله در هندسه, در, سوم, فصل, فصل سوم حل مسله در هندسه, مسله,…

  • تحقیق در مورد خودروهای آینده

    تحقیق در مورد خودروهای آینده آینده, تحقیق, تحقیق در مورد خودروهای آینده, خودروهای, خودروهای آینده, دانلود تحقیق در مورد خودروهای آینده, مورد رفتن به سایت اصلی تحقیق در مورد خودروهای آینده لینک دانلود و خرید پایین توضیحاتدسته بندی : ووردنوع فایل…

  • تحقیق در مورد پست مدرنيسم و هنرهاي تجسمي 54 ص

    تحقیق در مورد پست مدرنيسم و هنرهاي تجسمي 54 ص 54, پست, پست مدرنيسم و هنرهاي تجسمي 54 ص, تجسمي, تحقیق, تحقیق در مورد پست مدرنيسم و هنرهاي تجسمي 54 ص, دانلود تحقیق در مورد پست مدرنيسم و هنرهاي تجسمي…

  • تحقیق در مورد كشاورزي پايدار توليد با كيفيت نگاه به آينده 49 ص

    تحقیق در مورد كشاورزي پايدار توليد با كيفيت نگاه به آينده 49 ص 49, آينده, با, به, پايدار, تحقیق, تحقیق در مورد كشاورزي پايدار توليد با كيفيت نگاه به آينده 49 ص, توليد, دانلود تحقیق در مورد كشاورزي پايدار توليد…